Veel leerlingen tussen de tien en achttien jaar hebben moeite met het op waarde schatten van digitale informatie. Dat blijkt uit het onderzoek ‘Monitor Jeugd en Media’ van Kennisnet.

Sander Geelen

Uit het onderzoek komt naar voren dat er een duidelijk verschil is tussen hoe digitaal vaardig leerlingen zichzelf inschatten en hoe vaardig zij daadwerkelijk zijn. Over het algemeen vinden zij zich digitaal bekwaam, terwijl dat in de praktijk vaak anders uitpakt. Ook is de rol van de school miniem in het bijbrengen van deze vaardigheden. Veel van de ondervraagden geven aan hun kennis en vaardigheden via ouders of door eigen onderzoek op te doen.

Vaardigheden

Iets meer dan 1600 leerlingen van het vmbo, de havo en het vwo werden gevraagd op welke manier zij de betrouwbaarheid van informatie checken. Ruim vijfentwintig procent gaf aan dat ze geen flauw benul hebben hoe ze die betrouwbaarheid moeten controleren. Daaropvolgend geeft een vijfde aan dat ze meer letten op wat ze aan de informatie hebben dan de betrouwbaarheid. Dus als zij voor een spreekbeurt over de Tweede Wereldoorlog ergens lezen dat er vijftig miljoen Joden werden vermoord, dan wordt dat gebruikt. Of deze informatie daadwerkelijk klopt wordt vaak niet gecheckt.

Er wordt het minst gekeken naar de auteur, wat deze eerder heeft gepubliceerd en hoe betrouwbaar hij of zij is. Ook is het voor veel leerlingen niet belangrijk of het stuk in 2000 of in 2015 is geplaatst, op actualiteit wordt nauwelijks op gelet.

Meer dan de helft van jongeren tussen de tien en achttien jaar controleert de betrouwbaarheid van hun informatie niet.

Opleidingsniveau

De uitkomst van het onderzoek laat ook belangrijke verschillen zien tussen de opleidingsniveau’s. Meer dan een derde van de vmbo-ers vindt het belangrijker dat de informatie iets voor hun project betekend dan dat deze daadwerkelijk betrouwbaar het is.  Terwijl leerlingen van de havo en vwo meer bezig zijn met het controleren van meerdere sites, of de informatie daar ook is te vinden. Daarnaast controleren bijna alle leerlingen de betrouwbaarheid maar op een enkele manier. Slechts zestig van de ondervraagden controleerde hun informatie op meerdere manieren. Driekwart hiervan is havo- of vwo-leerling.

Tot slot maakt het voor bijna tachtig procent van de havo- en vwo-leerlingen niks uit of een stuk door een redacteur van de Volkskrant of door een plaatselijke blogger is geschreven. De auteur is voor hen niet van belang. Of de site een uitstraling van een professionele nieuwssite of hobbyblogger heeft maakt ze net zo min uit.

Het moge duidelijk zijn dat informatie controleren op betrouwbaarheid voor veel middelbare scholieren een lastig punt is. Vele van hen hebben geen flauw idee hoe ze dat moeten doen of geven er simpeleg weinig om. Het advies van Kennisnet is vooral naar scholen gericht en luidt; stel vast hoe digitaal bekwaam leerlingen zouden moeten zijn. Kijk wat zij van huis meekrijgen en stel vanaf het begin vast op wat voor niveau zij zitten.